Ontruimingsinstallatie (OAI): wanneer is die nodig in een bedrijfspand?
Een ontruimingsinstallatie (OAI) is het systeem dat iedereen in een gebouw waarschuwt dat het pand verlaten moet worden. Je hebt er in een bedrijfspand doorgaans een nodig zodra er zoveel mensen aanwezig zijn, of het pand zo groot of onoverzichtelijk is, dat roepen of een handbel niet voldoende is om iedereen op tijd te bereiken. Vaak hangt de OAI samen met een brandmeldinstallatie (BMI): die detecteert, de ontruimingsinstallatie alarmeert. In dit artikel lees je wanneer een OAI aan de orde is en wat erbij komt kijken.
Wat doet een ontruimingsinstallatie precies?
Een brandmeldinstallatie signaleert rook of brand. Wat er daarna gebeurt, is de taak van de ontruimingsinstallatie: die zet een duidelijk hoorbaar — en waar nodig zichtbaar — signaal in het hele pand of in een deel ervan, zodat aanwezigen weten dat ze via de vluchtroutes naar buiten moeten.
Afhankelijk van het gebouw bestaat een OAI uit onder meer: signaalgevers (slow-whoop); gesproken woordinstallatie met vooraf ingesproken of live ingesproken berichten; handbrandmelders; optische signalering voor lawaaiige of stille omgevingen; en de sturing die bepaalt welk deel van het pand wanneer gealarmeerd wordt.
Wanneer heeft een bedrijfspand een ontruimingsinstallatie nodig?
De verplichting hangt af van het gebouw en het gebruik ervan, niet van de branche alleen. Bepalend zijn meestal:
- het aantal personen dat gelijktijdig aanwezig kan zijn;
- de gebruiksfunctie van het pand (kantoor, industrie, onderwijs, zorg, horeca, opslag);
- de omvang en indeling: meerdere verdiepingen, lange looplijnen, afgesloten ruimtes of veel scheidingswanden;
- de mate van zelfredzaamheid van de aanwezigen;
- de aanwezigheid van een brandmeldinstallatie: waar een BMI verplicht is, hoort in de regel ook een ontruimingssignalering.
Twijfel je? Dan is dat geen detail om te laten liggen. Wat voor jouw pand geldt, blijkt uit de gebruiksfunctie en de voorwaarden waaronder het pand in gebruik is genomen. Een adviesgesprek waarin het pand, het gebruik en de bestaande installaties samen worden bekeken, geeft daar snel duidelijkheid over.
Panden waar de vraag vaak speelt
In de praktijk komt de vraag naar een ontruimingsinstallatie het vaakst op bij:
- bedrijfshallen en magazijnen waar machinegeluid het horen van een signaal bemoeilijkt;
- kantoorpanden met meerdere verdiepingen, waar niet iedereen elkaar ziet of hoort;
- bedrijfsverzamelgebouwen, met meerdere huurders en verschillende openingstijden;
- productiebedrijven met afgesloten technische ruimtes, koelcellen of cleanrooms;
- panden die verbouwd, uitgebreid of anders ingedeeld zijn dan bij de oorspronkelijke oplevering.
Dat laatste punt wordt vaak vergeten. Een indelingswijziging, een extra tussenvloer of een groeiend aantal medewerkers verandert de uitgangspunten waarop de installatie ooit is ontworpen.
Hoe verhoudt de OAI zich tot de brandmeldinstallatie?
Je kunt het zien als twee schakels in dezelfde keten:
- Detectie — rookmelders, handbrandmelders en de brandmeldcentrale constateren dat er iets aan de hand is.
- Alarmering — de ontruimingsinstallatie waarschuwt de aanwezigen, eventueel per zone en in de juiste volgorde.
- Ontruiming — mensen volgen de vluchtroutes; noodverlichting en vluchtwegaanduiding maken die routes ook zichtbaar bij uitval van de stroom.
- Opvolging — bedrijfshulpverlening en hulpdiensten doen hun werk.
Een ontruimingsinstallatie functioneert dus nooit alleen. Wie nadenkt over brandbeveiliging doet er goed aan detectie, alarmering, vluchtroutes en noodverlichting in één keer te bekijken in plaats van los van elkaar.
Wat komt er bij aanleg en gebruik kijken?
Een ontruimingsinstallatie is meer dan een aantal signaalgevers ophangen. Bij een goed traject horen:
- een uitgangspuntendocument waarin staat wat de installatie moet kunnen en waarom;
- een ontwerp dat rekening houdt met achtergrondgeluid, akoestiek en de indeling van het pand;
- een installatie die aansluit op de brandmeldinstallatie en op de zone-indeling van het gebouw;
- doormelding en sturingen, bijvoorbeeld van deuren of installaties;
- periodieke controle, onderhoud en logboekbeheer;
- een ontruimingsplan met vluchtroutes, verzamelplaats en geoefende bhv’ers.
Dat laatste is een organisatorische taak: de beste installatie helpt niet als niemand weet waar de verzamelplaats is.
Ontruimingsinstallaties in Twente en Overijssel
Rodateq Beveiligingstechniek is gevestigd aan de IJsbaanweg 5 in Enschede en levert, installeert en onderhoudt brandmeld- en ontruimingsinstallaties voor bedrijven in Twente en Overijssel. Omdat alle werkzaamheden in eigen beheer worden uitgevoerd, is er één vast aanspreekpunt voor ontwerp, aanleg en onderhoud. Meer over de aanpak per pandtype lees je op de pagina over brandveiligheid voor bedrijven in Overijssel. Bij storingen en onderhoud geldt: binnen 24 uur geholpen.
Veelgestelde vragen over de ontruimingsinstallatie
Wat is het verschil tussen een BMI en een OAI?
Een brandmeldinstallatie (BMI) detecteert brand of rook en verwerkt die melding centraal. Een ontruimingsalarminstallatie (OAI) zorgt voor de waarschuwing aan de aanwezigen, met signaalgevers of gesproken berichten. In veel panden werken beide samen: de BMI geeft het signaal door waarop de OAI het pand of een deel daarvan alarmeert.
Is een ontruimingsinstallatie verplicht in elk bedrijfspand?
Nee. Of een OAI verplicht is, hangt af van de gebruiksfunctie, de grootte en indeling van het pand en het aantal aanwezigen. Kleine panden met een overzichtelijke indeling en weinig mensen hebben er vaak geen nodig. Bij grotere, drukkere of onoverzichtelijke panden is een ontruimingsinstallatie meestal wel aan de orde.
Wat is een slow-whoop?
Een slow-whoop is het oplopende toonsignaal dat in Nederland gebruikt wordt als ontruimingsalarm. Het is bewust anders dan andere alarmen, zodat aanwezigen het herkennen als de opdracht om het gebouw direct te verlaten via de vluchtroutes. In lawaaiige of juist stille ruimtes wordt het signaal aangevuld met optische signalering.
Hoe vaak moet een ontruimingsinstallatie gecontroleerd worden?
Een ontruimingsinstallatie hoort periodiek gecontroleerd en onderhouden te worden, met vastlegging in een logboek. Hoe vaak dat precies is, hangt af van het type installatie en de afspraken die voor het pand gelden. Combineer de controle bij voorkeur met het onderhoud van de brandmeldinstallatie, zodat de hele keten in één keer wordt getest.
Weten of jouw pand een ontruimingsinstallatie nodig heeft?
Rodateq bekijkt je pand, het gebruik en de bestaande brandbeveiliging en vertelt je wat er nodig is — zonder ruis. Klaar om je beveiliging te verbeteren? Maak een afspraak of bel (053) 782 05 60.